पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी सेवा खात्या विशीं
संक्षिप्त इतिहास आनी पार्श्वभुमी
पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी सेवा खातें कृषी आनी पशू संवर्धन हांचो आसपाव आशिल्लें संयुक्त खातें आशिल्लें. पशू संवर्धन आनी दूद उत्पादनाच्यो (डेअरी) गरजो वाडट गेल्ल्यान ह्या खात्यान आपलीं एकमेव खाशेलपणां आनी कार्या स्विकारली.
संचालक (पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी विज्ञान) ह्या खात्याचो मुखेली आसा. पशुधन उत्पादनांत वाड करपा वांगडा पशुवैजकी भलायकी दिवपाची जापसालदारकी मुख्यपणान दिवपी ह्या खात्या कडेन आतां ह्या राज्याच्या दूद उत्पादनांत स्वयंपूर्णताय मेळोवपाचें काम आसा.
मिशन/ दुरदुश्टी
राज्यांत पशुधन आनी कुकडां हांची उत्पादन क्षमता सुदारपा खातीर सगळ्या जनावरांक “पशुवैजकी भलायकी सेवा कल्याण” दिवपाची जापसालदारकी मुख्यपणान पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी सेवा खात्याचेर सोंपयल्या: संघटीत क्षेत्रांतल्या माध्यमांतल्यान दूद उत्पादकांक भत्तो दिवन दूद उत्पादनांत लेगीत ती म्हत्वाची भुमिका करता. पूण राज्यांत दूद, मांस आनी कुकडां उत्पादन सुदारून समाजीक-अर्थीक स्थिती सुदारप हें निमाणें ध्येय आसा.
पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी सेवा खात्याचो संबंद सगळ्या जनावरांची भलायकी, सुरक्षा आनी कल्याण कडेन संबंदीत आसा. हें खातें जनावरांचो बचाव, जनावरांचे अपघात, संकश्टांत आशिल्ल्या जनावरांची जतनाय, पशुवैजकी येवजण्यो आनी सेवां खातीर मार्गदर्शन, जनावरांचो क्रूरता आडावपा खातीर उपाययोजना करपाक मजत करता.
उद्देश आनी उद्दिश्टां
पशू संवर्धन आनी पशुवैजकी सेवा खात्याचो उद्देश सकयल दिल्ल्या प्रमाणें आसा:-
- पशू संवर्धन कार्यावळींचो विकास,
- पशुधन लोकसंख्येचेर खासा भर दिवन सगळ्या पाळीव जनावरांक पशुवैजकी सहाय्य दिवप
- राज्यांतल्या पशुधन वेवसायिकाचें कल्याण.
- पशुधन उद्देजकताय हातांत घेवपाक वेवसायिकांक प्रोत्साहन दिवप
- बेरोजगार तरणाट्यांक आनी वेवसायिकांक दूद वेवसाय, दुकरां पालन आनी कुकडां पालन क्षेत्रांत प्रशिक्षण दिवप.
- दूद, मांस आनी तांतयां हातूंत राज्यांक स्वयंपूर्ण करप.
- राज्यांतल्या अनुसुचीत जाती/अनुसुचीत जमाती समाजाक विशेश सहाय्य दिवप.
- गांवगिर्या/शारी वाठारांतली पशुवैजकी हॉस्पिटलां, पशुवैजकी दवाखाने, मुख्य ग्राम उपकेंद्रां/प्रथमोपचार केंद्रांच्या नेटवर्का वरवीं वेवसायीक/पशुधन मालकांक म्हणल्यार पशुवैजकी भलायकी जतनाय, लसीकरण, उपचार आनी हेरांक फावो ती मजत घराघरांनी वचून दिवप.
- कामधेनू येवजण, आधुनीक डेअरी येवजण, कुकडां येवजण, दुकरां पालन येवजण, बारामासी/हंगामी खावडिची लागवड करपी वेवसायिकां खातीर अनुदान, दूद सोसायटींत दूद ओतपाक दूद उत्पादक वेवसायिकांक भत्तो सारख्या पशूसंवर्धन कार्यावळींच्या विवीध क्षेत्रांत आकर्शक सबसिडी दिवप.
- मुख्य ग्राम उपकेंद्रां, दवाखाने आनी हॉस्पिटलांच्या नेटवर्कां वरवीं अवर्णनात्मक गाय, संकरीत गाय आनी विदेशी जर्म प्लाझ्मा आशिल्ल्या म्हशींचें कृत्रीम रितीन बिजारोपण करप.
- विवीध केंद्रीय क्षेत्र येवजण म्हळ्यार गोरवां आनी म्हशीं प्रजनन कार्यावळीचो राष्ट्रीय प्रकल्प, सरकारी कुकडां फार्मांत साधनसुविधा बळकट करप, पशू रोग नियंत्रण दवरपा खातीर राज्याक सहाय्य, एकात्मिक नमुनो सर्वेक्षण, पशुधन गणना, प्रावीण्य कार्यक्षमता विकास, रिंडरपेस्ट निर्मूलनाचो राष्ट्रीय प्रकल्प.
- झूनोटीक दुयेंसाचेर नियंत्रण दवरून भौशीक भलायकेंत सहाय्य करप